Hoe nauwkeurig is een automatisch horloge?

Een automatisch horloge is een prachtig staaltje techniek. Binnen in de horlogekast werken tientallen kleine onderdelen, tandwielen, veren en lagers nauwkeurig met elkaar samen. Maar hoe nauwkeurig is een automatisch horloge eigenlijk? En hoeveel seconden per dag mag een automatisch uurwerk voor- of achterlopen?

In tegenstelling tot een quartzhorloge is een mechanisch automatisch horloge vrijwel nooit op de seconde nauwkeurig. Een kleine dagelijkse afwijking is normaal. Hierdoor kan een automatisch horloge na enkele dagen of een week een paar minuten voor- of achterlopen.

Dat betekent gelukkig niet dat je horloge defect is. Zelfs hoogwaardige mechanische uurwerken kunnen dagelijks enkele seconden afwijken. Bij gecertificeerde chronometers gelden strengere toleranties.

In deze blog leggen we uit wat een normale afwijking van een automatisch horloge is, welke factoren de nauwkeurigheid beïnvloeden en wat je kunt doen wanneer je horloge te snel of te langzaam loopt.

Hoeveel mag een automatisch horloge afwijken?

De toegestane afwijking verschilt per uurwerk en fabrikant. Bij veel gangbare automatische uurwerken kan een afwijking van tientallen seconden per dag binnen de fabrieksspecificaties vallen. Hoogwaardiger precisie uurwerken hebben doorgaans kleinere toleranties. Daarom is het verstandig om een automatisch horloge regelmatig te controleren en bijvoorbeeld één keer per week gelijk te zetten.

De nauwkeurigheid kan bovendien worden beïnvloed door onder andere:

• de kwaliteit en afstelling van het uurwerk;
• de hoeveelheid opgebouwde gangreserve;
• de positie waarin het horloge wordt gedragen of neergelegd;
• temperatuurverschillen;
• schokken en bewegingen;
• magnetische velden;
• slijtage en de onderhoudstoestand van het uurwerk.

Een kleine afwijking hoort dus bij het karakter van een mechanisch horloge.

Maximale afwijking per automatisch uurwerk

Hieronder vind je een indicatief overzicht van de dagelijkse afwijkingen van een aantal bekende automatische uurwerken en calibers.

Hoe lees je de tabel?
Een aanduiding van bijvoorbeeld -12/+30 seconden per dag betekent dat het uurwerk volgens de betreffende specificatie maximaal circa 12 seconden per dag achter of 30 seconden per dag voor kan lopen.

Let op: specificaties kunnen per uitvoering, productiedatum, fabrikant en afstelling verschillen. Controleer daarom altijd de officiële specificaties van het caliber in jouw horloge.

Zwitserse automatische uurwerken

Uitvoering	ETA 2824	ETA 2892	Sellita SW200	Sellita SW500	Ronda R150
Standaard	-12/+30 sec./dag	n.v.t.	-12/+30 sec./dag	n.v.t.	-12/+30 sec./dag
Uitgebreid	-7/+20 sec./dag	-5/+20 sec./dag	-7/+20 sec./dag	-5/+20 sec./dag	n.v.t.
Premium	-4/+15 sec./dag	-4/+15 sec./dag	-4/+15 sec./dag	-4/+15 sec./dag	n.v.t.
Chronometer/COSC	afhankelijk van certificering	afhankelijk van certificering	afhankelijk van certificering	afhankelijk van certificering	n.v.t.

 

De exacte tolerantie hangt af van de uitvoering en afstelling van het betreffende caliber. Een COSC-certificering heeft bovendien betrekking op een officieel getest uurwerk en mag niet automatisch worden aangenomen voor iedere uitvoering van hetzelfde basiskaliber.

Miyota (en Japanse) automatische uurwerken

Merk	Caliber	Indicatieve afwijking
Miyota	8215	-20/+40 sec./dag
Miyota	9015	-10/+30 sec./dag
Miyota	6T33	-20/+40 sec./dag
Orient	F6922	-15/+25 sec./dag
Orient	F6724	-15/+25 sec./dag

 

Seiko en Seiko Instruments automatische uurwerken

Merk	Caliber	Indicatieve afwijking
Seiko	4R34 / 4R36 / 4R37	circa -35/+45 sec./dag*
Seiko	7S26 / 7S36	oudere generatie
Seiko	6R35	circa -15/+25 sec./dag*
Seiko Instruments	NH35	circa -20/+40 sec./dag*

*Controleer voor de exacte tolerantie altijd de officiële specificaties van het betreffende horlogemodel en caliber.

 

Waarom loopt een automatisch horloge voor of achter?

Een automatisch uurwerk werkt volledig mechanisch. Het hart van het uurwerk bestaat uit een balans die met een zeer hoge frequentie heen en weer beweegt. Deze beweging bepaalt uiteindelijk het tempo waarin de wijzers over de wijzerplaat lopen.

Minieme verschillen in wrijving, temperatuur, positie en spanning van de veer kunnen invloed hebben op de snelheid van het uurwerk. Daardoor kan een automatisch horloge gedurende de dag enkele seconden winnen of verliezen. Afhankelijk van de status van de veer.

Juist dit mechanische karakter maakt een automatisch horloge voor veel liefhebbers zo bijzonder. Zonder traditionele batterij ontstaat een nauwkeurig samenspel van mechanische onderdelen dat dag en nacht de tijd bijhoudt.

Is een afwijking van een automatisch horloge normaal?

Ja. Een dagelijkse afwijking hoort bij een mechanisch horloge.

Hoe groot die afwijking mag zijn, hangt af van het caliber en de specificaties van de fabrikant. Het is daarom niet verstandig om één algemene norm voor alle automatische horloges te gebruiken.

Een afwijking van bijvoorbeeld 10 seconden per dag betekent over zeven dagen al een verschil van 70 seconden. Een horloge dat dagelijks 20 seconden voorloopt, kan na een week ruim twee minuten voorlopen. Daarom adviseren we om een automatisch horloge regelmatig met een betrouwbare tijdsbron te vergelijken.

Hoe weet ik welk uurwerk in mijn horloge zit?

Het uurwerk in een horloge wordt ook wel het caliber of kaliber genoemd.

In de gebruiksaanwijzing of technische specificaties van het horloge staat meestal welk caliber is gemonteerd. Vaak vermeldt de fabrikant daarbij ook de toegestane dagelijkse afwijking en de gangreserve.

Kun je het caliber niet vinden? Informeer dan bij de verkoper of een juwelier. Aan de hand van het merk en referentienummer kan meestal worden vastgesteld welk uurwerk in het horloge is gemonteerd.

Wat beïnvloedt de nauwkeurigheid van een automatisch horloge?

De nauwkeurigheid wordt niet alleen bepaald door de kwaliteit van het uurwerk. Ook het gebruik heeft invloed.

1. Gangreserve

Een mechanisch uurwerk kan anders presteren wanneer de hoofdveer bijna volledig ontspannen is dan wanneer voldoende energie beschikbaar is. Regelmatig dragen of voldoende opwinden helpt het uurwerk binnen zijn normale werkgebied te functioneren.

2. Positie van het horloge

Een automatisch horloge kan in verschillende posities een iets andere afwijking vertonen. Plat op de achterkant kan het bijvoorbeeld anders lopen dan wanneer het op de zijkant ligt.

3. Magnetisme

Magnetische velden kunnen de werking van een mechanisch uurwerk beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan magneten in bepaalde accessoires, luidsprekers en elektronische apparatuur.

Een gemagnetiseerd uurwerk kan plotseling aanzienlijk sneller of onregelmatiger gaan lopen.

4. Temperatuur

Temperatuurverschillen kunnen een kleine invloed hebben op metalen onderdelen en smeermiddelen in het uurwerk. Moderne uurwerken zijn hiervoor steeds beter gecompenseerd, maar het effect kan niet volledig worden uitgesloten.

5. Onderhoud

Een automatisch uurwerk bevat zeer kleine bewegende onderdelen die met speciale oliën worden gesmeerd. Naarmate een horloge ouder wordt, kunnen deze smeermiddelen verouderen en kan slijtage ontstaan. Hierdoor kan de nauwkeurigheid na verloop van tijd veranderen.

Wat is de gangreserve van een automatisch horloge?

De gangreserve geeft aan hoelang een automatisch horloge blijft lopen wanneer het niet meer wordt gedragen of opgewonden.

Tijdens het dragen beweegt een rotor in het uurwerk mee met de bewegingen van je pols. Via het opwindmechanisme wordt daarmee de hoofdveer van het uurwerk gespannen. Deze veer slaat mechanische energie op. Doe je het horloge af, dan blijft het op deze opgeslagen energie doorlopen. Zodra de beschikbare energie is verbruikt, stopt het horloge.

Hoeveel gangreserve heeft een automatisch horloge?

Veel traditionele automatische uurwerken hebben een gangreserve van ongeveer 38 tot 42 uur. Moderne calibers kunnen echter aanzienlijk langer blijven lopen. Gangreserves van ongeveer 60, 70 of 80 uur komen steeds vaker voor.

Een langere gangreserve is vooral handig wanneer je meerdere horloges afwisselt. Heeft een horloge bijvoorbeeld circa 80 uur gangreserve? Dan kun je het vrijdagavond afdoen en is de kans groot dat het maandagochtend nog loopt. Bij een horloge met ongeveer 40 uur gangreserve kan het uurwerk gedurende het weekend stilvallen.

Mijn automatische horloge is stilgevallen: wat nu?

Wanneer de gangreserve volledig is opgebruikt, is er meestal niets aan de hand. Het horloge heeft simpelweg onvoldoende opgeslagen energie om verder te lopen.

Als het uurwerk handmatig kan worden opgewonden, kun je het via de kroon eerst voorzichtig opwinden volgens de instructies van de fabrikant. Vervolgens stel je de juiste tijd en eventueel de datum in en draag je het horloge weer. Alleen even schudden is niet bij ieder uurwerk de beste manier om voldoende gangreserve op te bouwen. Volg daarom bij voorkeur de instructies die bij het specifieke caliber horen.

Kan ik een watchwinder gebruiken?

Draag je een automatisch horloge niet iedere dag en wil je voorkomen dat het stilstaat? Dan kan een watchwinder handig zijn. Een watchwinder laat een automatisch horloge gecontroleerd bewegen. Hierdoor blijft het automatische opwindmechanisme actief.

Dit is vooral praktisch bij automatische horloges met extra functies, zoals een uitgebreide kalender, waarbij opnieuw instellen meer tijd kost. Niet ieder automatisch uurwerk heeft dezelfde draairichting en hetzelfde benodigde aantal omwentelingen. Controleer daarom welke instellingen geschikt zijn voor jouw horloge.

Hoe zet ik een automatisch horloge opnieuw op tijd?

Is het horloge stilgevallen? Wind het uurwerk indien mogelijk eerst voldoende op en stel daarna de tijd in.

De exacte bediening verschilt per horloge. Bij veel modellen heeft de kroon verschillende standen voor bijvoorbeeld:

• handmatig opwinden;
• instellen van de datum;
• instellen van de tijd.

Belangrijk: verander de datum niet zomaar op ieder tijdstip van de dag. Bij veel mechanische uurwerken is het datummechanisme gedurende bepaalde uren al bezig met de datumwisseling. Raadpleeg daarom altijd de handleiding van het horloge.

Mijn automatische horloge loopt veel te snel of te langzaam

Wijkt je automatische horloge aanzienlijk meer af dan de fabrikant aangeeft? Dan kan het verstandig zijn om het horloge te laten controleren. Een grotere afwijking kan verschillende oorzaken hebben. Het uurwerk kan bijvoorbeeld opnieuw moeten worden afgeregeld, gemagnetiseerd zijn of onderhoud nodig hebben.

Bij oudere automatische horloges kunnen slijtage en verouderde smeermiddelen eveneens invloed hebben op de prestaties. Hoe vaak onderhoud nodig is, verschilt per fabrikant, caliber, gebruik en omstandigheden. Houd daarom in eerste instantie het onderhoudsadvies van de fabrikant aan.

Kan een automatisch horloge nauwkeuriger worden afgesteld?

In veel gevallen wel. Een horlogemaker kan de gang van een mechanisch uurwerk meten met speciale apparatuur. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de dagelijkse afwijking en het gedrag van het uurwerk in verschillende posities.

Wanneer het uurwerk technisch in goede staat verkeert, kan het soms nauwkeuriger worden afgeregeld. Een afstelling verandert een mechanisch horloge echter niet in een quartzhorloge. Een kleine dagelijkse afwijking blijft onderdeel van de techniek.

Wat betekent COSC bij een automatisch horloge?

COSC staat voor Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres. Dit is een Zwitserse instantie die uurwerken volgens vastgestelde testcriteria kan certificeren.

Een horloge of uurwerk met een geldige chronometercertificering moet aan strengere eisen voldoen dan veel standaard mechanische uurwerken.

Het is daarbij belangrijk onderscheid te maken tussen een bepaald caliber en een daadwerkelijk gecertificeerde uitvoering. Niet ieder horloge met hetzelfde basiskaliber is automatisch COSC-gecertificeerd.

Automatisch horloge versus quartz: wat is nauwkeuriger?

Wanneer alleen naar tijdnauwkeurigheid wordt gekeken, is een normaal quartzhorloge doorgaans nauwkeuriger dan een traditioneel mechanisch automatisch horloge.

De aantrekkingskracht van een automaat zit dan ook niet alleen in absolute precisie. Het bijzondere is vooral de techniek: een mechanisch uurwerk dat door opgeslagen veerenergie en de beweging van de drager blijft functioneren.

Voor veel horlogeliefhebbers is juist dat samenspel van techniek, vakmanschap en traditie een belangrijke reden om voor een automatisch horloge te kiezen.

 

Veelgestelde vragen over de nauwkeurigheid van automatische horloges

Hoeveel seconden per dag mag een automatisch horloge afwijken?

Dat verschilt per caliber. Bij sommige standaard automatische uurwerken kunnen enkele tientallen seconden per dag binnen de fabrieksspecificaties vallen. Hoogwaardiger afgestelde uurwerken hebben doorgaans een kleinere toegestane afwijking.

Is het normaal dat mijn automatische horloge voorloopt?

Ja. Een kleine dagelijkse afwijking naar voren of achteren is normaal bij een mechanisch uurwerk. Controleer de specificaties van het caliber om te bepalen welke afwijking de fabrikant toestaat.

Waarom loopt mijn automatische horloge ineens veel sneller?

Een plotseling veel grotere afwijking kan verschillende oorzaken hebben, waaronder magnetisme, een verandering in de afstelling of een technisch probleem. Laat het horloge controleren wanneer de afwijking structureel buiten de fabrieksspecificaties valt.

Hoe vaak moet ik een automatisch horloge gelijkzetten?

Dat is afhankelijk van de dagelijkse afwijking en je eigen voorkeur. Voor dagelijks gebruik kan het handig zijn om de tijd bijvoorbeeld één keer per week te controleren en indien nodig te corrigeren.

Hoelang blijft een automatisch horloge lopen als ik het niet draag?

Dat wordt bepaald door de gangreserve. Veel automatische uurwerken bieden ongeveer 38 tot 42 uur, terwijl moderne uurwerken ook een gangreserve van 60 tot 80 uur of langer kunnen hebben.

Is een automatisch horloge nauwkeuriger als ik het iedere dag draag?

Regelmatig dragen zorgt ervoor dat het automatische opwindmechanisme de hoofdveer van energie voorziet. Dat helpt het uurwerk voldoende gangreserve te behouden. De uiteindelijke nauwkeurigheid blijft echter afhankelijk van het caliber, de afstelling en de gebruiksomstandigheden.

Automatische horloges bij JuweliersWebshop.nl

Een automatisch horloge is veel meer dan alleen een instrument om de tijd af te lezen. Onder de wijzerplaat bevindt zich een bijzonder mechanisch systeem dat zonder traditionele batterij kan functioneren en bij goed onderhoud jarenlang plezier kan bieden.

Bij JuweliersWebshop.nl vind je een uitgebreid assortiment automatische horloges in verschillende prijsklassen. Bekende horlogemerken zoals Bulova, Citizen, Citizen Tsuyosa, Seiko 5, Seiko Presage, Raymond Weil Freelancer en Sternglass Automatik bieden modellen met automatische uurwerken, ieder met hun eigen techniek, uitstraling, gangreserve en specificaties.

Ben je op zoek naar een nieuw automatisch horloge? Bekijk dan het assortiment automatische horloges bij JuweliersWebshop.nl en ontdek welk model het beste bij jou past.

Veel plezier van de bijzondere techniek in je automatische horloge!